Dizel partikül filtresi (DPF, İngilizce diesel particulate filter), dizel motorların egzoz gazındaki is (kurum) parçacıklarını tutan filtredir. Euro 5 normuyla birlikte yeni dizel binek araçların neredeyse tamamında kullanılmaya başlanmıştır; bazı Euro 4 araçlarda da bulunur.
DPF nasıl çalışır?
Filtrenin içinde, uçları sırayla kapatılmış binlerce ince kanal bulunur. Egzoz gazı kanal duvarlarından geçmek zorunda kalır; gaz geçer, is parçacıkları duvarda kalır. Zamanla biriken is filtreyi doldurur.
Filtre belli bir doluluğa ulaştığında araç rejenerasyon yapar: egzoz sıcaklığını yaklaşık 600 °C'nin üzerine çıkararak biriken isi yakar ve kül hâline getirir. Rejenerasyon iki şekilde olur:
- Pasif rejenerasyon: Uzun yol ve otoyol sürüşünde egzoz sıcaklığı zaten yüksek olduğundan is kendiliğinden yanar.
- Aktif rejenerasyon: Motor kontrol ünitesi fazladan yakıt püskürterek sıcaklığı yükseltir. Bu sırada rölanti devri artabilir, fan çalışmaya devam edebilir.
DPF neden tıkanır?
En yaygın neden, aracın sürekli kısa mesafede ve şehir içinde kullanılmasıdır. Motor yeterince ısınmadığı için rejenerasyon tamamlanamaz ve is birikmeye devam eder. Bunun dışında şu durumlar da tıkanmaya yol açar:
- Arızalı enjektör, EGR valfi ya da turbo nedeniyle fazla is üretimi
- Uygun olmayan (yüksek küllü) motor yağı kullanımı
- Arızalı fark basınç sensörü nedeniyle rejenerasyonun hiç başlatılmaması
- Rejenerasyon sırasında aracın sık sık durdurulması
Tıkanmış DPF'nin belirtileri
- Gösterge panelinde DPF uyarı lambası veya motor arıza lambası
- Belirgin çekiş kaybı, aracın emniyet moduna geçmesi
- Yakıt tüketiminde artış
- Sık aralıklarla aktif rejenerasyon denemesi
Partikül filtresi temizliği neden gerekir?
Rejenerasyon isi yakar ama yanmayan kül filtrede kalır. Kül zamanla birikir ve filtrenin kapasitesini düşürür. Filtre tamamen tıkanmadan temizlenirse çoğu zaman yeniden kullanılabilir; bu, yeni filtre almaktan çok daha ekonomiktir. Temizlik yöntemlerini partikül filtresi temizleme yöntemleri yazımızda anlattık.
Petek yapısı çatlamış ya da erimiş filtreler temizlenemez. Bu durumda filtre gövdesinin yenilenmesi gerekir. Revizyon gövde grubumuzda DPF gövdeleri ve Euro 5 konvertör gövdeleri bulunur.
Not: DPF'nin sökülüp iptal edilmesi Türkiye'de egzoz emisyon muayenesinden geçmeyi engeller ve yasal değildir. Sağlıklı çözüm filtrenin temizlenmesi veya yenilenmesidir.